Nurty w psychoterapii – czym się różnią i jak wybrać ten dla siebie?

Osoby rozważające rozpoczęcie psychoterapii często spotykają się z pojęciami takimi jak terapia poznawczo-behawioralna, nurt psychodynamiczny czy podejście integracyjne. Dla wielu brzmią one abstrakcyjnie, choć w praktyce dotyczą czegoś bardzo konkretnego – sposobu, w jaki będzie przebiegać terapia, oraz tego, na czym skupi się praca z terapeutą. Znajomość tych pojęć nie jest warunkiem rozpoczęcia leczenia, ale pozwala lepiej zrozumieć przebieg procesu terapeutycznego i świadomiej podejść do wyboru specjalisty. W tym wpisie przedstawiamy najpopularniejsze nurty psychoterapii – również te, w których obracają się specjaliści naszej poradni. Jeżeli chcesz poznać podstawowe założenia każdego z nich, sposób prowadzenia terapii oraz sytuacje, w których sprawdzają się najlepiej – czytaj dalej!

Czym w ogóle jest „nurt” w psychoterapii?

Nurt, nazywany też szkołą psychoterapii, to spójny sposób rozumienia człowieka i jego trudności – zbiór założeń dotyczących źródeł problemów oraz wynikających z nich metod pracy. To właśnie nurt decyduje o tym, czy praca terapeutyczna koncentruje się na bieżących trudnościach, czy sięga do doświadczeń z przeszłości, a także o tym, czy opiera się głównie na konkretnych technikach, czy na swobodnej rozmowie i analizie.

Badania nie wskazują jednej szkoły, która byłaby bezwzględnie skuteczniejsza od pozostałych. Ogromne znaczenie ma za to dopasowanie nurtu do konkretnego problemu, cech pacjenta i – przede wszystkim – jakość relacji z terapeutą. Innymi słowy: nie ma nurtu „najlepszego”, jest nurt najlepiej pasujący do Ciebie i Twojej sytuacji.

Terapia poznawczo-behawioralna (CBT)

Terapia poznawczo-behawioralna należy do najlepiej przebadanych i najczęściej wybieranych nurtów. Opiera się na założeniu, że nasze emocje wynikają nie z samych sytuacji, lecz ze sposobu ich interpretowania. Zmiana wzorców myślenia i reagowania pozwala zatem realnie wpłynąć na samopoczucie. Praca w tym nurcie ma charakter ustrukturyzowany i zorientowany na cel. Obejmuje analizę automatycznych myśli, przekonań na temat siebie i otoczenia oraz zachowań podtrzymujących problem, na przykład unikania. Sesje przebiegają według określonego planu, często uzupełnia je praca własna między spotkaniami, a cały proces jest zwykle ograniczony w czasie.

Podejście poznawczo-behawioralne sprawdza się szczególnie w leczeniu zaburzeń lękowych, depresji, fobii, zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych, bezsenności oraz zaburzeń odżywiania. Jest to rozwiązanie odpowiednie dla osób, którym zależy na praktycznych narzędziach i zauważalnej zmianie w przewidywalnym czasie.

Terapia psychodynamiczna

Nurt psychodynamiczny opiera się na założeniu, że znaczna część naszego zachowania wynika z mechanizmów nie w pełni uświadomionych – wewnętrznych konfliktów, nierozpoznanych potrzeb oraz wzorców ukształtowanych we wcześniejszych relacjach. Zgłaszane objawy bywają w tym ujęciu jedynie widocznym przejawem głębszych trudności. Praca terapeutyczna polega na stopniowym rozumieniu tych mechanizmów. Uwaga kierowana jest na emocje, powracające schematy w relacjach oraz na to, co dzieje się w samej relacji z terapeutą, która często odzwierciedla wzorce obecne w życiu pacjenta. Proces ten trwa zwykle dłużej niż terapia poznawczo-behawioralna i w mniejszym stopniu opiera się na gotowych technikach, a w większym – na wglądzie i rozmowie.

Podejście psychodynamiczne bywa pomocne w przypadku nawracających trudności w relacjach, zaburzeń nastroju i lękowych, dolegliwości psychosomatycznych, a także wtedy, gdy pacjent dostrzega u siebie powtarzające się schematy, których źródeł nie potrafi samodzielnie zrozumieć.

Psychoterapia psychoanalityczna

Psychoanaliza jest najstarszym z nurtów i bliskim krewnym podejścia psychodynamicznego – oba wywodzą się ze wspólnego źródła i podkreślają rolę nieświadomości oraz wpływ wczesnych doświadczeń. Psychoterapia psychoanalityczna sięga jednak zazwyczaj głębiej i ma charakter procesu długoterminowego, nastawionego na trwałą zmianę w rozumieniu samego siebie.

Jest to podejście adresowane do osób, które nie tyle dążą do szybkiego ustąpienia objawu, ile chcą zrozumieć jego źródła i odbudować wewnętrzną spójność. Podejściu temu poświęciliśmy na naszej stronie osobne miejsce – więcej informacji znajduje się na stronie psychoterapii psychoanalitycznej.

Nurt humanistyczno-doświadczeniowy

W podejściu humanistycznym centralne miejsce zajmuje pacjent jako osoba, a nie diagnoza czy objaw. Nurt ten opiera się na przekonaniu, że każdy człowiek dysponuje potencjałem do rozwoju, a podstawowym warunkiem zmiany jest relacja terapeutyczna oparta na akceptacji, autentyczności i braku oceniania. Zawiera element doświadczeniowy – oznacza, że praca obejmuje nie tylko rozmowę i analizę, lecz także to, co pojawia się podczas sesji – bieżące emocje, ich odczuwanie w ciele oraz kontakt z własnymi potrzebami. Zadaniem terapeuty nie jest udzielanie gotowych odpowiedzi, lecz towarzyszenie pacjentowi w samodzielnym ich odnajdywaniu.

Podejście to najlepiej odpowiada potrzebom osób poszukujących głębszego kontaktu ze sobą, chcących lepiej rozumieć własne emocje, a także mierzących się z kryzysem sensu, obniżonym poczuciem własnej wartości czy trudnym do nazwania poczuciem, że dotychczasowe sposoby radzenia sobie przestają wystarczać.

Podejście integracyjne

Nurt integracyjny nie stanowi odrębnej szkoły z jednym zestawem technik, lecz polega na świadomym łączeniu metod w zależności od potrzeb konkretnej osoby. Terapeuta pracujący integracyjnie może w ramach jednego procesu wykorzystać narzędzia terapii poznawczo-behawioralnej, elementy pracy psychodynamicznej oraz uważność na emocje charakterystyczną dla podejścia humanistycznego. Główną zaletą tego nurtu jest elastyczność – zamiast dopasowywać pacjenta do metody, dopasowuje się metodę do pacjenta. Sprawdza się on zwłaszcza w sytuacjach złożonych, gdy pojedyncza szkoła nie obejmuje całości trudności danej osoby. Znaczną część naszego zespołu stanowią specjaliści pracujący właśnie w tym podejściu.

Jak wybrać nurt dla siebie?

Jeśli po lekturze wciąż nie masz pewności, który nurt jest „Twój” – to zupełnie naturalne i nie musisz tego rozstrzygać sam. Przygotowaliśmy kilka wskazówek.

• Zastanów się, czego szukasz. Konkretnych narzędzi i pracy nad bieżącym problemem? Bliżej Ci do CBT. Głębszego zrozumienia siebie i swoich schematów? Rozważ podejście psychodynamiczne lub psychoanalityczne.
• Pomyśl o stylu, w jakim czujesz się bezpiecznie. Wolisz strukturę i jasny plan, czy raczej swobodną, otwartą rozmowę?
• Nie przeceniaj samej nazwy nurtu. Badania pokazują, że o skuteczności terapii w dużej mierze decyduje relacja z terapeutą – to, czy czujesz się przy nim swobodnie i bezpiecznie.

Najprościej wybrać odpowiedni nurt ze specjalistą – umówić się na pierwszą, niezobowiązującą konsultację. To właśnie podczas niej można ustalić, jakie podejście najlepiej odpowie na Twoją sytuację.

Nie musisz wiedzieć na starcie, jakiego nurtu potrzebujesz – wystarczy, że zrobisz pierwszy krok. W poradni Ponad Słowami pracujemy w różnych nurtach – poznawczo-behawioralnym, psychodynamicznym, psychoanalitycznym, humanistyczno-doświadczeniowym oraz integracyjnym – dzięki czemu pomagamy naszym pacjentom dobrać odpowiednie podejście i terapeutę.  Podczas pierwszej konsultacji wspólnie ustalimy, które podejście będzie najodpowiedniejsze. Prowadzimy spotkania stacjonarnie w Warszawie oraz online. Zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą i zespołem.