Terapia w spektrum autyzmu

Terapia dla osób w spektrum autyzmu nie polega na uczeniu się zachowań społecznych, lecz na rozumieniu tego, co dzieje się pod nimi – napięcia, przeciążenia, trudności z interpretacją emocji i ukrytych zasad. Ważne jest stworzenie przestrzeni, w której można mówić swoim tempem, swoim językiem i bez lęku, że zostanie się źle zrozumianym. W procesie terapeutycznym pracujemy nad rozpoznawaniem sygnałów przeciążenia – czy jest ono sensoryczne, emocjonalne, czy związane z wysiłkiem społecznym. Uczymy się odróżniać reakcję „potrzebuję się wycofać” od „coś jest ze mną nie tak”, co często bywa źródłem wstydu lub poczucia dziwności. Terapia pomaga także zauważyć, jak działa autystyczny sposób myślenia – analityczny, wielowarstwowy, często oparty na detalach i logice – i jak może stać się zasobem, gdy daje się mu bezpieczną przestrzeń do działania.

W terapii ważne jest nie tylko to, co człowiek czuje, ale też jak rozpoznaje moment, w którym emocje zaczynają go przerastać. Osoby w spektrum często reagują dopiero wtedy, gdy napięcie osiąga maksimum, bo trudno im zauważyć wcześniejsze sygnały przeciążenia – myślowego, emocjonalnego lub sensorycznego. Terapia pozwala uczyć się je dostrzegać – zanim pojawi się wycofanie, zamrożenie albo impuls reaktywny. Czasem pierwszy krok to zauważenie, że „to nie ja jestem trudny – to sytuacja jest dla mnie zbyt trudna”. Ta perspektywa uruchamia zmianę. W ramach terapii przy autyzmie w naszym centrum w Warszawie szczególne znaczenie ma tempo pracy, jasność komunikatów oraz możliwość budowania relacji terapeutycznej bez presji. Nie chodzi o dostosowanie człowieka do świata, ale o to, by wspólnie znaleźć sposób, w jaki świat przestaje zużywać tyle energii.

Terapia nie zmienia autyzmu. Pomaga jednak inaczej spojrzeć na to, jak działa Twój system – i co można zrobić, by nie żył w ciągłym napięciu. W trakcie procesu możesz zacząć: 

• rozróżniać, kiedy reagujesz emocją, a kiedy przeciążeniem – i co wtedy naprawdę jest potrzebne; 
• zauważać, że wycofanie, milczenie lub impulsywność nie są cechą charakteru, lecz sygnałem, że Twój układ nerwowy próbuje się bronić;
• widzieć, które mechanizmy pełniły kiedyś funkcję ochronną, ale dziś mogą już nie służyć – choć nadal wydają się konieczne; 
• rozpoznawać, co jest autentyczną potrzebą, a co nawykową próbą dopasowania się do świata kosztem siebie; 
• doświadczać relacji, w której nie musisz tłumaczyć wszystkiego – bo świat wewnętrzny nie jest traktowany jako przesada, tylko jako ważna informacja; 
• odkrywać, że porządkowanie myśli, analiza szczegółów czy intensywna koncentracja mogą być zasobem – kiedy nie są używane do obrony, ale do rozumienia. 

Terapia dla osób w spektrum autyzmu nie dodaje niczego nowego – ona porządkuje to, co już jest. Pozwala zobaczyć, że sposób, w jaki funkcjonujesz, nie jest „za bardzo” – jest po prostu Twój.

W Ponad Słowami terapia odbywa się w trzech lokalizacjach w Warszawie: na Ursynowie, Bielanach i w Centrum. Każda z nich tworzy spokojną, przewidywalną przestrzeń – taką, w której można myśleć, czuć i mówić we własnym tempie, bez presji i oceny. Dla osób mieszkających w innych dzielnicach – np. ze Śródmieścia czy Woli – dostępna jest także możliwość pracy online. Dla wielu osób w spektrum ta forma jest bardziej komfortowa, bo pozwala skupić się na treści rozmowy, bez dodatkowego przeciążenia związanego z dojazdem, zmianą otoczenia czy bodźcami społecznymi.

W terapii przy autyzmie ważne jest nie to, gdzie odbywa się spotkanie, ale czy przestrzeń – gabinetowa lub zdalna – pozwala czuć się bezpiecznie, mieć wpływ i nie gubić siebie w procesie.